Verkooppunten
DirkLogo Hoogvliet

Wat is ultrabewerkte voeding?

In supermarkten bestaat een aanzienlijk deel, namelijk 60%, van het assortiment uit ultrabewerkte voeding, ook wel bekend als ultra-processed foods (afgekort UPF of ook wel ultrabewerkte voeding in het Nederlands). Op deze pagina zullen we dieper ingaan op wat ultrabewerkte voeding precies inhoudt, en waarom het essentieel is om te weten wat het met ons lichaam doet.

UPF: vult wel maar voedt niet

De term “ultrabewerkte voeding” verwijst naar voedingsmiddelen die een uitgebreid proces van industriële bewerking hebben ondergaan. Tijdens deze bewerkingsstappen worden verschillende additieven, conserveermiddelen, smaakversterkers en andere synthetische ingrediënten aan het product toegevoegd. De reden achter dit intensieve bewerkingsproces is vaak gerelateerd aan het verlengen van de houdbaarheid van het product, het verbeteren van de smaak, textuur of kleur, en het creëren van aantrekkelijke eigenschappen, zoals gemakkelijke bereiding. Deze toevoegingen kunnen variëren van kunstmatige kleurstoffen en smaakstoffen tot conserveermiddelen. De grondstoffen in deze producten zijn veelal volledig uit elkaar gehaald en weer als legosteentjes in een andere vorm samengesteld tot nieuwe ingrediënten. Vaak met een verlies in voedingswaarden als gevolg, dit omdat enkel de gunstige eigenschappen van een grondstof meegenomen worden.

Door dit proces ontbreekt de balans in voedingswaarden en nutriënten in ultrabewerkte voeding. Daardoor bevatten deze producten doorgaans aanzienlijke hoeveelheden geconcentreerde koolhydraten en suikers, wat resulteert in wat we “lege calorieën” noemen. Voorbeelden van ultrabewerkte voeding zijn onder andere frisdranken, snacks, kant-en-klaarmaaltijden en fastfood. Daarnaast zijn zetmeel, sterk geraffineerde olie en toegevoegde suiker (bijvoorbeeld glucose-fructosestroop) veelvoorkomende ingrediënten in dit type voeding. Op deze pagina vind je een overzicht van de grondstoffen die vaak worden gebruikt in ultrabewerkte producten: Overzicht van ultra bewerkte grondstoffen.  

De kenmerken van ultrabewerkte voeding

Ultrabewerkte voeding staat bekend om verschillende kenmerken die het onderscheiden van minder bewerkte voedingsmiddelen. De belangrijkste kenmerken van ultrabewerkte voeding zijn:

1. Extensieve bewerking: Ultrabewerkte voeding ondergaat uitgebreide industriële verwerking, vaak met behulp van geavanceerde technologie en chemische toevoegingen. Dit omvat meerdere stappen van verwerking, zoals extraheren, raffineren, fractioneren en herformuleren van ingrediënten.

2. Kunstmatige toevoegingen: Ultrabewerkte producten bevatten vaak veel kunstmatige smaakstoffen, conserveringsmiddelen, kleurstoffen en stabilisatoren. Deze additieven verbeteren de smaak, textuur en houdbaarheid van het product, maar ze dragen vaak weinig bij aan de voedingswaarde.

3. Hoog suiker- en vetgehalte: Ultrabewerkte voeding bevat doorgaans overmatige hoeveelheden toegevoegde suikers, vaak in de vorm van glucose-fructosestroop, en ongezonde vetten, zoals transvetten en gehydrogeneerde oliën.

4. Laag in voedingsstoffen: Ondanks het hoge caloriegehalte ontbreken essentiële voedingsstoffen zoals vezels, vitaminen en mineralen in ultrabewerkte voeding. Dit leidt tot een onbalans in voedingswaarden.

5. Verlies van natuurlijkheid: Ultrabewerkte voeding is vaak mijlenver verwijderd van de oorspronkelijke, natuurlijke vorm van de ingrediënten. Het eindproduct lijkt weinig op het oorspronkelijke voedsel, waardoor het vaak sterk verwerkt en chemisch veranderd is.

6. Gemak en langere houdbaarheid: Deze voedingsmiddelen zijn ontworpen voor gemak en hebben meestal een lange houdbaarheid. Ze worden vaak verpakt in plastic, blik of karton en kunnen maanden tot jaren meegaan zonder te bederven.

7. Minder vullend: Ondanks het hoge caloriegehalte en de vaak grote porties, geven ultrabewerkte voedingsmiddelen over het algemeen minder snel een verzadigd gevoel, wat kan leiden tot overeten.

8. Verleidelijke smaak: Ultrabewerkte voedingsmiddelen worden vaak zo ontworpen dat ze zeer smaakvol en verslavend zijn, wat kan leiden tot overmatig gebruik.

UPF kent vele gezondheidsrisico’s

Het overmatig gebruik van ultrabewerkte voeding brengt problemen en gezondheidsgevolgen met zich mee. Hoewel er nog verder onderzoek naar wordt gedaan, bestaat er al een hele lijst aan bekende risico’s.

Gewichtstoename

Consumptie van ultrabewerkte voeding kan leiden tot een toename van lichaamsgewicht, vaak vanwege de hoge calorie-inname en lage verzadiging.

Laag verzadigingsgevoel

Ultrabewerkte voedingsmiddelen verzadigen minder en kunnen leiden tot overeten.

Obesitas

Ultrabewerkt voedsel is arm aan voedingsstoffen en rijk aan calorieën, wat kan leiden tot overconsumptie van calorieën. Deze onbalans kan onder andere bijdragen aan gewichtstoename en obesitas.

Verhoogd risico op hart- en vaatziekten

De hoeveelheid toegevoegde suikers, natrium en ongezonde vetten in ultrabewerkte voeding staat onder anderen in verband met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten en hoge bloeddruk.

Verhoogd risico op diabetes type 2

De overmatige consumptie van ultrabewerkte voeding kan leiden tot insulineresistentie en een verhoogd risico op het ontwikkelen van diabetes type 2, vanwege de hoeveelheid suikers en geraffineerde koolhydraten.

Hoge bloeddruk

Zoutgehaltes in ultrabewerkte producten kunnen leiden tot hoge bloeddruk, een risicofactor voor hartproblemen.

Slechte cholesterolwaarden

Ultrabewerkt voedsel kan de balans van cholesterol in het lichaam verstoren, wat schadelijk kan zijn voor de gezondheid.

Leververvetting

Consumptie van ultrabewerkte voeding kan leiden tot leververvetting, wat de leverfunctie aantast.

Slechte spijsvertering

Het gebrek aan vezels en voedingsstoffen kan leiden tot spijsverteringsproblemen.

Verhoogd risico op kanker

Sommige additieven en stoffen in ultrabewerkte voeding worden geassocieerd met een verhoogd risico op kanker. Zo heeft de WHO in 2023 de alarmbel laten rinkelen over diverse zoetstoffen. WHO advises not to use non-sugar sweeteners

Gebrek aan (micro-)nutriënten

Ultrabewerkt voedsel bevat vaak weinig vezels, eiwitten, vitamines en mineralen, wat essentiële voedingsstoffen zijn voor een gezond lichaam. Deze beperkte aanwezigheid van voedingsstoffen kan leiden tot onvoldoende voedzaamheid in de voeding.

Slechtere mentale gezondheid en verhoogd risico op Alzheimer

Onderzoek suggereert dat ultrabewerkte voeding verband houdt met een slechtere mentale gezondheid en depressie. Zo zijn er ook aanwijzingen dat het de risico’s op Alzheimer verhoogt. Zie hiervoor een artikel gepubliceerd door Harvard Health

Verslavingsdrang

De smaakversterkers en suikers in deze voeding kunnen leiden tot verslavingsgedrag en overmatig eten.

 

 

De verschillen tussen onbewerkt, bewerkt en ultrabewerkt

Er bestaan verschillende vormen van voedselbewerking, waaronder onbewerkt, bewerkt en ultrabewerkt voedsel. Hier hebben we het verschil tussen deze bewerkingsvormen op een rij gezet.

Onbewerkt/licht bewerkt

Onbewerkte of licht bewerkte voeding ontstaat vanuit bewerkingen die je thuis in je keuken ook kunt doen. Deze bewerkingen zijn vaak essentiële stappen om het product eetbaar te maken. Bijvoorbeeld: koken, malen, wassen, snijden, drogen of invriezen.

Bewerkte voeding

Bewerkte voedingsmiddelen hebben enige mate van bewerking ondergaan, maar ze bevatten nog steeds herkenbare voedingsstoffen en zijn doorgaans samengesteld uit meerdere ingrediënten.

Ultrabewerkte voeding

Dit zijn industrieel bereide voedingsmiddelen die grotendeels of geheel bestaan uit bewerkte voedselcomponenten, zoals zetmeel, en/of gesynthetiseerde stoffen uit laboratoria, zoals smaakversterkers en kleurstoffen.

Voeding moet weer voeden!

TastyBasics wil dat voeding weer gaat voeden. Daarom maken wij producten op basis van onbewerkte ingrediënten. Dat wil zeggen we gebruiken alleen ‘hele’ noten, zaden, pitten, peulvruchten, groenten en fruit. Uiteraard in een rijk gevarieerde mix zodat je lekker gevarieerd eet.

Ons doel is om een écht voedzaam alternatief naast ieder ultrabewerkt product in de supermarkt te plaatsen. Zo hebben we inmiddels al écht voedzame oplossingen gebracht binnen crackers, granola/muesli, brood en tussendoortjes. Maar we zijn nog lang niet klaar!

Onze impact meten we in het aantal gereduceerde koolhydraatconcentraten (één van de hoofdkenmerken voor ultrabewerkte voeding) en de daarvoor teruggebrachte eiwitten en vezels.

Onze impact

Tot oktober 2023 hebben we 98.6 miljoen TastyBasics porties verkocht, waarmee we een ongelooflijke koolhydraatreductie van 1.14 miljoen kilo hebben gerealiseerd! Dat is het gewicht van 38 olifanten. We hebben hiermee meer voedzame vezels (459.212 kilo) en eiwitten (846.404 kilo) in deze porties teruggebracht.

0

Mln Porties verkocht

0

Mln kg koolhydraatreductie

0

kg Vezels verkocht

0

kg Eiwitten verkocht
Nieuwsgierig naar onze impact?
The Future is Whole Foods

*Dit is geen advies. Bij twijfel of vragen altijd contact opnemen met een zorgprofessional als bijv. een diëtist.

Bron:

  1. Nederlandse Academie van Voedingsweterschappen en Jaap Seidell (2017). NAV-publiekslezing Voedingswetenschap: stroomopwaarts of stroomafwaarts? URL (pdf: nav-lezing-2017-def.pdf (voedingsacademie.nl) 

Gebruikte bronnen voor beschrijving lichamelijke risico’s:

  1. Gewichtstoename en obesitas:
  2. Verhoogd risico op hartziekten:
  3. Hoge bloeddruk:
  4. Type 2 diabetes:
  5. Slechte cholesterolwaarden:
  6. Leververvetting:
  7. Slechte spijsvertering:
  8. Laag verzadigingsgevoel:
  9. Verhoogd risico op kanker:
  10. Voedingstekorten:
  11. Slechtere mentale gezondheid:
  12. Verslavingsgedrag:

We love whole foods

Vind jij TastyBasics ook zonder meer de lekkerste? Lees meer over onze producten, Whole Foods, super tasty recepten en health tips in de nieuwsbrief.

Inschrijving mislukt. Controleer het formulier en probeer het nog eens.
Bedankt voor je inschrijving!