Usp
Seed right

leesvoer5 oktober 2019

Nutriscore

De mooi vormgegeven Nutriscore zou een heldere gids kunnen zijn,

…. maar stuurt ons inhoudelijk de verkeerde kant op.

Nutriscore

Een goed voedingspatroon kan veel mensen fitter maken. Steeds meer mensen hebben er oren naar om hun eetpatroon daarom aan te passen. Toch heeft meer dan de helft van de Nederlandse bevolking nu nog overgewicht. Dat komt doordat een deel van de calorieën die we eten niet wordt gebruikt voor lichaamsfuncties. Een te grote hoeveelheid calorieën kan extra vetopslag en dus overgewicht in de hand werken. Minder calorieën is echter maar een deel van het verhaal. 

Verzadiging

Voeding moet ook rijk zijn aan nutriënten. Vitamines en mineralen zijn belangrijk, maar bijvoorbeeld eiwitten en vezels maken onze voeding veel verzadigender. Voor het reduceren van de calorie-inname zou dat weleens belangrijker kunnen zijn dan ‘discipline’. Een goede waardering op basis van de nutritionele waarde per calorie van klassieke DKW (droge kruidenierswaren, waarmee de ‘binnenkant van de supermarkt’ is gevuld) is van groot belang. Per maaltijd kan het kiezen van ‘één beter product’ al evenveel verbetering van de nutriëntwaarde bieden als 100 gram groente per dag extra.

Het is echter lastig te beoordelen welke producten er voor kunnen zorgen dat je gezonder eet. Goede informatie bijvoorbeeld op de winkelvloer zou enorm kunnen helpen. Na de afschaffing van ‘het vinkje’ heeft de regering zich voorgenomen eind dit jaar een beslissing te nemen over een alternatief systeem.

Berekening Nutriscore

De Nutriscore is één van de alternatieven die wordt overwogen. Deze heeft tot doel gezonde keuzes binnen productcategorieën makkelijker te maken. Het is een helder logo dat in vijf kleuren van hard rood (E) tot donkergroen (A) wil aangeven wat de betere keuze is. Maar de manier waarop wordt bepaald welke kleur en dus welke letter een product krijgt, is een probleem. Voedzame en verzadigende voedingsmiddelen krijgen soms een behoorlijk laag ‘oormerk’. Producten met bijna uitsluitend ‘lege’ calorieën krijgen soms een A-label.

Welke weeffouten zitten er in de berekeningswijze van de Nutriscore?

De Nutriscore geeft bijvoorbeeld ‘strafpunten’ voor de totale hoeveelheid suikers en niet ‘toegevoegde suikers’, zoals andere indexen of de (WHO) World Health Organisation. Toegevoegde suikers zijn bewerkt ofwel geraffineerd. Ontdaan van letterlijk alle andere nutriënten c.q. voedingswaarde. In Nederland eten we gemiddeld 120 gram (dat is ca 25% van alle calorieën) aan toegevoegde suikers. Met name grondstoffen zoals deze ‘ultra processed’ suikers zijn het probleem. Samen met andere ultra processed koolhydraten als zetmeel en bijvoorbeeld tarwebloem maken zij onze voeding hoogcalorisch ten opzichte van de voedingswaarde. De Nutriscore beoordeelt de suikers die in natuurlijke hoeveelheden voorkomen in de basisgrondstoffen onterecht negatief. Terwijl gebruik van goedkope ‘ultra processed’ / ‘lege calorie’ koolhydraten nagenoeg geen negatieve gevolgen heeft voor de Nutriscore.

Saillant detail: de WHO betitelt sap van fruit (heel hoog in suiker en bijvoorbeeld zeer laag in vezels en eiwitten) als ‘toegevoegde/ geraffineerde’ suiker. Terwijl de Nutriscore hetzelfde sap verwerkt in eindproducten ziet als ‘fruit’ en daar bonuspunten voor geeft.

Vezels zijn een belangrijk deel van gezonde voeding. Het is voedsel voor de miljarden micro-organismen in onze darmen inclusief ‘inwoners’ die steeds meer worden gezien als de ruggengraat van onze gezondheid. Er zijn twee opvallende categorieën als het gaat om vezelhoeveelheid op droge massa gerekend of per calorie:

–       Dierlijke eiwitten: vis, vlees, eieren en zuivel bevatten geen vezels.
–       Groente en fruit: bevatten relatief veel vezels.

Als je cijfers van de voedselconsumptiepeiling van al deze categorieën vermenigvuldigt met hun vezelaandeel, dan blijkt dat de rest van alle levensmiddelen gemiddeld tegen de 10% vezels op droge stof moet bevatten (richtlijn Gezondheidsraad). Als je ervan uit zou gaan dat mensen altijd nog wel wat zoete snacks blijven eten (koek, cake etc.) dan moet de rest van onze levensmiddelen zelfs meer dan 10% vezels (op drogestof) bevatten. Het rekenmodel achter de Nutriscore geeft al het hoogste aantal bonuspunten vanaf een vezelgehalte van 4,7%. Het Nutriscore-systeem stuurt daarmee niet aan op de consumptie van voldoende vezels.

De ‘afstraffing’ voor veel calorieën lijkt logisch. Zolang calorieën echter gepaard gaan met voldoende nutritionele waarde en dus verzadiging van het product is een hogere calorische waarde echter objectief geen probleem. Noten en zaden hebben veel calorieën, maar zijn nutritioneel veel waardevoller (ook per calorie) dan toegevoegde suikers, zetmeel en ook bijvoorbeeld tarwebloem.

Het invoeren van de Nutriscore met deze waarderingsgrondslag zou zeer ongelukkig zijn en bij voortduring nieuwe kritiek oproepen.

Consequenties

Wat zijn de consequenties bijvoorbeeld? In sommige categorieën krijgen twijfelachtige producten, zoals wit brood of witte pasta een A-label. In andere categorieën (repen bijvoorbeeld) wordt door onder meer het onvoldoende waarderen van de nutriëntrijkheid een product met noten (15 gram per dag aanbevolen door de Gezondheidsraad) door de calorische waarde van die noten, met bijvoorbeeld slechts een C gewaardeerd. Terwijl in diezelfde categorie producten met veel letterlijk waardeloze polyolen een A-label krijgen.

Voor zover al serieus werd overwogen de Nutriscore in te voeren, geldt: Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.

Nadere toelichting op de bronnen en berekeningen op verzoek beschikbaar.

Dit blog is geschreven door:

Baukje van der Meer

leesvoer leesvoer

Vind uw TastyBasics verkooppunt in de buurt