Evolutie van de foodindustrie: Van voedseltekort naar té veel en ongezond

24 oktober 2017

Tegenwoordig laat je je eten heel makkelijk thuisbezorgen. Nooit eerder was het in onze Westerse samenleving zó makkelijk om te kiezen uit zo’n enorm aanbod -veelal bewerkte-  voedingsmiddelen. Vroeger was dit heel anders. Hoe is onze voedselvoorziening uitgegroeid tot wat het nu is en wat is hiervan de keerzijde?

De landbouw is ooit ontstaan om een continue stroom van voedselvoorziening te creëren, om de groeiende wereldbevolking te voeden. Door de opkomst van de moderne landbouw begin 19e eeuw wordt de opbrengst van landbouwproducten hoger en kwalitatief beter. Bijvoorbeeld door het kruisen en selecteren van planten (plantenveredeling), de uitvinding van kunstmest en de opkomst van mechanisatie.

Focus op koolhydraten

Wetenschapper Justus Liebig ontdekt in 1840 dat al ons voedsel bestaat uit drie belangrijke nutriënten: koolhydraten, eiwitten en vetten. Vanaf dan wordt bij plantenveredeling en teeltoptimalisatie hierop gefocust. Andere nutriënten worden gezien als minder belangrijk. Vroeger werden vaak gewassen als spelt en boekweit verbouwd. Dat is steeds minder geworden, door de massale verbouw van tarwe en mais.

In de 19e eeuw ontstaat ook de levensmiddelenindustrie, met het doel om voedsel te conserveren en vervoerbaar te maken. Gemak wordt belangrijk. Met ‘vleesextract’ kan bijvoorbeeld snel bouillon worden gemaakt. Grote bewerkingsfabrieken creëren goedkope grondstoffen die goed houdbaar zijn en een voorspelbare, constante kwaliteit hebben. Dit is het begin van bewerkt voedsel, ook wel ‘processed food’ genoemd.

Knippen en plakken

De fabrieken halen landbouwproducten uit elkaar en ‘plakken’ de nutriënten in nieuwe verhoudingen weer aan elkaar. Bijvoorbeeld: Als mais wordt verwerkt tot zetmeel, worden nutriënten die niet ‘nodig’ zijn in het beste geval verwerkt in veevoer. Terwijl dit ‘afval’ bestaat uit waardevolle vezels, mineralen, vitamines en micronutriënten! Aan de vraag of deze ontwikkeling van ‘hyper processed foods’ wenselijk is voor een fit en gezond leven, wordt volledig voorbij gegaan. Andere voorbeelden van bewerkte koolhydraten zijn witmeel, zetmeel, glucosestroop en suiker.

Niet voeden, maar vullen

Tegenwoordig verdient de levensmiddelenindustrie veel aan goedkope, smakelijke gemaksproducten. Producten worden ‘lekker’ gemaakt door suiker en zetmeel toe te voegen, maar of we daar nu zo blij mee moeten zijn? Een hoge hoeveelheid koolhydraten verstoort onze spijsvertering; we worden dikker en krijgen meer honger, waardoor we meer blijven eten. Hierdoor liggen ziekten als diabetes type 2 en hart- en vaatziekten op de loer.

Deze blog is geschreven door