Gezonde eetstijl vraagt actie van boer tot huisarts

15 mei 2019

TastyBasics Omdenkdag over transitie naar voedzaam eetpatroon

 

Gezonde eetstijl
Hoe maak je gezond eten normaal? Die vraag stond centraal tijdens de TastyBasics Omdenkdag, die afgelopen woensdag plaatsvond in Aalden, ter gelegenheid van de introductie van onze nieuwe huisstijl en nieuwe crackers.
Verschillende sprekers onderstreepten het belang van meer samenwerking in de hele agri- en foodketen.

Ook moet er meer aandacht zijn voor voeding als preventie en medicijn. “Iedereen moet zijn verantwoordelijkheid nemen: Van akkerbouwer en producent tot arts en zorgverzekeraar.”

Meer dan 70 procent van het voedsel in de supermarkt is sterk bewerkt. Het is ontdaan van essentiële voedingsstoffen zoals vezels en bevat veel zetmeel en toegevoegde suikers. Onze koolhydraatrijke eetstijl zorgt dat we ons minder fit en energiek voelen en verhoogt de kans op diabetes type 2, hart- en vaatziekten en obesitas en tal van andere (chronische) ziekten.

“De laatste jaren is er steeds meer aandacht voor de gezondheidsvoordelen van een evenwichtig en voedzaam eetpatroon, maar het kan en moet beter.” Met die boodschap trapt Jan Buining, directeur van Food Basics, de TastyBasics Omdenkdag af. Te gast zijn verschillende belangstellenden uit de  agri- en foodketen. “We staan aan het begin van een transitie van de hele voedingsindustrie”, aldus Buining. “Willen we iedereen gezonder laten eten dan moeten we anders omgaan met ons voedsel. Elke schakel moet omdenken. Wat verbouwen we en hoe heeft dat impact op het eetpatroon van de consument? Hoe nemen we de consument mee naar ‘het nieuwe normaal’?”

Niet normaal

Alle partijen in de agri- en foodketen, maar ook zorgverzekeraars en artsen moeten beter kijken naar de wensen van hun klant of patiënt, stelt Buining. “Mensen willen lekker eten, maar óók fit en gezond ouder worden. Er is te weinig aandacht voor de voordelen van gezonde voeding.”
Een gezond eetpatroon biedt kansen voor iedereen. “Boeren gaan in de toekomst minder suikerbieten, aardappelen en tarwe verbouwen, maar daar komen andere en meer gewassen voor in de plaats, zoals peulvruchten”, zegt Buining. “Dit draagt ook nog eens bij aan meer biodiversiteit. Als iedere Nederlander zijn dagelijkse portie peulvruchten zou eten, zouden we in ons land 40.000 hectare meer peulvruchten moeten verbouwen.”

Wat is dan wél gezond?

De basis van een gezond eetpatroon wordt gevormd door whole foods (niet tot nauwelijks bewerkte voedingsmiddelen, zoals noten, zaden, peulvruchten, groente en fruit). Ze bevatten de natuurlijke verhouding aan voedingsstoffen, zoals vitaminen, mineralen, vezels en eiwitten. Deze voedingsstoffen zijn van groot belang voor een fit en gezond leven. Bovendien verzadigen ze een stuk beter dan geraffineerde koolhydraten, zoals zetmeel uit maïs en toegevoegde suikers. Die zorgen dat je maar blijft eten. TastyBasics ontwikkelt gezonde voeding voor elk eetmoment, zonder toegevoegde suikers en met een enorme reductie aan koolhydraten. De basis wordt gevormd door whole foods. Daarnaast ondersteunt TastyBasics iedereen die gezonder wil eten, met onder meer inspirerende recepten en weekmenu’s.

Voeding als medicijn

Ook huisarts en voorzitter van Vereniging Arts en Leefstijl Tamara de Weijer is te gast tijdens de Omdenkdag. Zij pleit voor voeding als preventie en als medicijn. “Het is zoveel leuker om met patiënten aan de slag te gaan op het gebied van voeding en leefstijl dan ze pillen voor te schrijven. Het is ook hard nodig. Meer dan de helft van de Nederlanders heeft overgewicht, met alle gezondheidsrisico’s van dien. De kans om te overlijden aan de gevolgen van leefstijlgerelateerde problemen, zoals overgewicht, is veel groter dan de kans om te overlijden door een ongeluk of als gevolg van een infectie (zie afbeelding hieronder, red.). Daarom zou iedereen zich maximaal moeten inzetten voor een gezonde leefstijl.”

Gezonde eetstijl

 

Jonger ziek

Diabetes type 2 was vroeger een ouderdomsziekte, maar tegenwoordig ziet De Weijer steeds vaker twintigers en zelfs kinderen op haar spreekuur met diabetes type 2. “Met een gezond voedingspatroon kun je deze ziekte niet alleen voorkomen, maar ook omkeren (zie ook keerdiabetesom.nl, red.). Onderzoek wijst uit dat een gezonde leefstijl ook ongelofelijk mooie resultaten oplevert bij mensen die lijden aan de ziekte van Crohn, migraine, astma en eczeem. Mijn droom is dan ook dat iedereen zich maximaal inzet voor een gezonde eet- en leefstijl.”
De voorzitter van Vereniging Arts en Leefstijl doelt op onder andere telers, de voedingsmiddelenindustrie, huisartsen, zorgverzekeraars en de overheid. “Het grootste obstakel om mensen gezonder te laten eten, is dat iedereen naar elkaar wijst. We moeten verbinding zoeken en met elkaar in gesprek gaan, maar ook bijvoorbeeld met patiëntenorganisaties.”

Excuuskomkommertje

De Weijer wordt geïnspireerd door de zogenoemde Blue Zones: Gebieden waar mensen fit en gezond oud worden en waar meer 100-plussers wonen dan op de rest van de wereld. Zij bewegen over het algemeen veel en eten vooral seizoensgroente en -fruit, kruiden, noten, zaden, vis en vlees. De perfecte basis voor iedereen, maar in onze gehaaste en obesogene leefomgeving is dit verre van eenvoudig, weet ook De Weijer. “Als je uit eten gaat, krijg je vooral veel friet of aardappelen op je bord, met een klein ‘excuuskomkommertje’. Dat moet anders.”

Japanse mix: 59 suikerklontjes

Maar een goed begin, begint bij jezelf. Bewustwording bij de consument is dan ook van groot belang. “Normaal eten is geen hogere wiskunde”, benadrukt de huisarts. “Eet zoals onze grootouders deden, met veel groente en weinig toegevoegde suikers. Mensen hebben vaak geen idee hoeveel suiker ze ongemerkt binnenkrijgen. Een volwassene eet per jaar 50 tot 60 kilogram suiker! Dat komt ook doordat het bijna overal in zit, zoals in pakjes, sausjes en brood. Ouders hebben vaak geen idee dat in dat pakje yoghurtdrink dat ze hun kind dagelijks meegeven, zeven suikerklontjes zitten. En wie weet dat een zakje Japanse mix wel 59 suikerklontjes bevat?”

Etiketten lezen is enorm belangrijk. “Prachtige termen als biologisch, ambachtelijk en ‘Uit grootmoeders keuken’ zeggen niets over de voedingswaarde van een product”, zegt De Weijer. “De ingrediënten vooraan in de ingrediëntenlijst, zitten het meeste in dat product. Suiker heeft meer dan zeventig schuilnamen. Een andere trend is om suiker te vervangen door honing, stevia of agavesiroop, maar ze hebben allemaal dezelfde uitwerking op je lichaam als suiker.”

Gezond eetstijl

Slaap en overgewicht

Naast evenwichtige voeding is ook voldoende slaap belangrijk voor een gezonde leefstijl. De hoeveelheid slaap en de kwaliteit ervan bepalen mede wat je eet. Psychiater en epidemioloog Maaike van Veen promoveert op het gebied van slaapstoornissen. Ook zij vertelt haar verhaal tijdens de TastyBasics Omdenkdag. “We slapen steeds korter dan de aanbevolen acht uur per nacht. Slaapgebrek zorgt voor een grotere kans op overgewicht. Bij kinderen is die kans zelfs 90 procent.”

‘Ga je laat naar bed en sta je vroeg op,
dan eet je vaker en meer koolhydraatrijke voeding’

Wie weinig slaapt, eet vaker en verbruikt op lange termijn minder energie. Dat je vaker eet, komt doordat het beloningssysteem in je hersenen gevoeliger wordt. “Kortslapers kiezen vaker voor koolhydraatrijke voeding en producten met veel verzadigd vet”, weet Van Veen. “Je eet bijvoorbeeld laat op de avond nog een snack. Langslapers daarentegen hebben minder behoefte aan zoetigheid en snelle suikers.”

Na 20.00 uur

De timing van je slaap is ook belangrijk. Ga je laat naar bed en sta je vroeg op, dan eet je vaker en meer koolhydraatrijke voeding. Het klopt dat je na 20.00 uur ’s avonds beter niets meer kunt eten, zegt de deskundige. “Calorieën hebben ’s avonds een andere impact op je lichaam dan overdag. Koolhydraten kunnen je ’s avonds helpen om sneller in slaap te vallen, maar de kwaliteit van je slaap wordt minder en je wordt vaker wakker.”

Voorlichting is enorm belangrijk voor een gezonde leefstijl. Ook als het om slapen gaat, onderstreept Van Veen. “Hoe lang moet je slapen, wat is gezond? Het is verbazingwekkend hoeveel mensen dat niet weten.”

Deze blog is geschreven door